Tekrarlayc Omuz kklar

TEKRARLAYICI OMUZ ÇIKIKLARI

lk omuz çk genellikle oldukça büyük bir travmayla olur. Yeterli tedavi olmu veya olmam kiilerde ikinci ve sonraki çkklar artc derecede kolay olabilir. lk çkk sonras tedavi kurallarna uygun yaplm bile olsa yeniden çkma olasl vardr. Özellikle ilk çkk 20 ya altnda olmusa % 80 nin üzerinde yeniden çkk olasl vardr. 40 ya sonras ilk omuz çk geçiren hastalarda tekrarlayc çkk oran %20 lere iner.

lk çkk srasnda omuz sabitliini salayan dokularn bir ksmnn iyileememesi yeniden çka neden olur. Bunlardan en sk görüleni labrum denen kkrdak destein kemie yapma yerinden ayrlmasdr. (omuz anatomisine baknz) Ayrca omuz kapsülündeki gevemede ana nedenlerdendir. Ayrca humerus kemiinin bandaki defektlerde sorumlu tutulmaktadr. Bu problemlerin onarld cerrahi müdahaleler sonras bile yeniden çkklar görülebilmektedir.

Tekrarlayan çkklar omuz ekleminde bozulma ve kireçlenmelere neden olurken omuz çevresi adele ve tendonlarda kalc hasarlar oluturabilir. Ayrca beklenmeyen zamanlarda oluan omuz çkklar ek sakatlklara da neden olur. Bütün bu nedenlerle tekrarlayan omuz çkklarnda cerrahi tedavi önerilir.

Tekrarlayc çkk (instabilite) tipleri

1- Travmatik çkklar

Bunlar; ilk çkn önemli bir travma (düme,çarpma,trafik kazas vs.) olduu, tek yöne (öne veya arkaya) çkk olabilen, labrum denen omuz destek kkrdann yrt ile görülen (Bankart lezyonu) , ve tekrarlayc çkklarnda sadece cerrahi tedavinin etkili olduu çkk tipidir. Bu özelliklerinden dolay tp literatüründe ngilizce Travmatik, Unilateral, Bankart lezyonu, Surgery nin baharflerinden oluan TUBS instabilitesi de denmektedir.

Tekrarlayc omuz çkklarnn % 90 klasik travmatik çkklardr. lerleyen vakalarda çkklar çok kolay olabilmekte ve hastalar genellikle omzunu kendileri yerletirmeye balamaktadrlar. Tek tedavi seçenei cerrahi dir.

2. Atravmatik çkklar

Bunlar; ilk çknönemli bir kaza olmadan, günlük hareketlerde yaplan fazla zorlama sonras (kolu çevirmek, frlatma, ters bir hareket yapmak gibi), hem arkaya hem öne çkan, genellikle her iki omuzda görülen, tedavisinde önceliin fizik tedavi olduu ve operasyonunda da kapsül operasyonlarnn yapld çkk tipidir. Bu özelliklerinden dolay tp literatüründe ngilizce Atravmatik, Multidirectional, Bilateral, Rehabilitation ve Inferior kapsüler shifting in baa harflerinden oluan AMBR instabilitesi denmektedir.

Bu hastalarda omuz çok kolay çkmakta ve yerine girmektedir. yi ve deneyimli ellerde yaplan fizik tedavi ile % 80 tedavi olmaktar. Fizik tedaviye cevap vermeyenler ise cerrahi yöntemlerle tedavi edilebilmektedir.

3- stemli çkklar

Hastalar omuzlarn istemli olarak öne ve arkaya çkarp yerine yerletirirler. Bu psikolojik komponentlerin bulunduu atravmatik (AMBR) çkklar olarak snflandrr.

Bu hastalarn öncelikle istemli çkk yapmaktan vazgeçmeleri gerekir. Bunun için bazen psikolojik tedavi gerekebilir. stemli çkk yapmaktan tamamen vazgeçen hastalarda atravmatik (AMBR) çkktaki gibi tedaviye devam edilir. Fizik tedaviye ramen belirli hareketlerde çkk oluuyorsa cerrahi tedavi denenebilir fakat cerrahi tedavi baars oldukça düüktür.

Tedavi yöntemlei

Deiik cerrahi tipleri vardr. Bunlarn her birinin avantaj ve dezavantajlar vardr. Bir cerrahiden beklenen özellikler unlardr;
1. Düük nüks oran
2. Düük komplikasyon oran
3. Düük yeniden operasyon oran
4. leride artrit olasl düük
5. Hareket kstll yapmayan
6. Eklem içinin görülmesine izin veren
7. Yeniden çka neden olan problemlerin giderildii
8. Vakalarn büyük çounluuna uygulanabilen olmas.
Genelde artroskobik % 80, açk operasyonlar ile % 85 ler civarnda baar salamaktadrlar. Artroskobik cerrahi omuzda oldukça az cerrah tarafndan yaplabilmektedir. Teknik olarak oldukça zor ve özel bir eitim gerektiren bir tekniktir.

Tekrarlayan çkktan nasl korunulur?

Omuzunuz ilk çktnda derhal doktora bavurun. Çkn yerletirilmesi kolayca baarlamazsa fazla zorlamadan genel anesteziyle yaplmaldr. Çkk yerine yerletirildikten sonra omuz 3-4 hafta gevek bir tesbit yaplmaldr. Bu tesbit iyileebilecek dokularn iyilemesine olanak verir. Tesbit sonras omuz adelelerinin kuvvetlendirilmesi de önemlidir. Bütün bunlara ramen omuzunuz yeniden çkabilir.

TEKRARLAYICI OMUZ ÇIKIKLARINDA ARTROSKOBK CERRAH

Avantajlar
• Ek patolojiler (SLAP, loose body,vb) tedavi edilebilir.
• Ar daha az
• Rahatszlk daha az
• Daha kolay rehabilitasyon
• Çevirme hareketlerinde kstlanma riski az
• Daha az iz
• Daha ksa cerrahi süresi


Dezavantajlar
• Kemik eksikliine bal çkklar tedavi edilemez
• Cerrahi tekniin mükemmellemesi zaman alr
• Yeterli destek dokusu yoktur
• Nüks riski çok küçük oranda da olsa daha yüksektir.


Omuz çkklarnn deiik tiplerinde deiik artroskobik cerrahi yöntemleri vardr. Aada klasik tekrarlayc travmatik öne çkklarn tedavi tekniklerinden bahsedilecektir. Burada kullanlan teknikler;

1. Artroskobik bankart tamiri; Labrum denilen omuz yuvasnn ön ksmnda bulunan kkrdak destek tekrarlayc omuz çkklarnn en önemli nedenlerinden biridir. Arkada 1 önde 2 küçük bir delik araclyla yaplan bu cerrahide labrum orjinal yerine dikilir. Bu kkrdak parçay kemie tesbiti için ucunda ip bulunan 3-5 mm lik bir vida kemie yerletirilir ve labrum da ip kullanlarak kemie dikilir.

SLAP lezyonu artroskobik cerrahisi ; Biceps humeri denilen pazu adelesinin uzun ve ksa olmak üzere iki ba vardr. Uzun ba tendonlaarak omuz eklemi içine girer ve omuz yuvasnn üzerine yapr. Bu uzun ban eklem içindeki "Y" biçiminde yapt tendon yapnn yrtklarna SLAP lezyonu denir. Hafif yrtklarda bozuk bölgelerin temizlii sonras yeniden yapr. Çok ileri yrtklarda, yuva üzerinde yapma yerinden kesilerek tendon daha aa tesbit edilir. Yrtklarn büyük ksmnn ise labrum yrtklarnda olduu gibi benzer teknikle dikilmeleri gerekir. Son tendonun pozisyonu nedeniyle son derece zor ve teknik bir ilemdir.

2. Eklem kapsülünün daraltlmas (kapsüler shifting); Labrumun yrtk olmad, labrumun tamamen dejenere olduu tekrarlayc omuz çkklarnda veya labrum tamirine ek olarak yaplr. Amaç tekrarlayc çkklarla bollam eklemin ön-alt bölümündeki kapsül daraltlr. Daraltma için bol kapsülün alt bölümünden balanarak yukar doru dikilerle bolluk yedirilir. Bankart tamirinde olduu gibi 3 delik kullanlarak yaplr.