Geliimsel Kala k

(DOUTAN KALÇA ÇIKII)

Doutan kalça çk(DKÇ) terimi son yllarda yerini Geliimsel kalça yetersizlii (DDH) terimine brakmtr. Bu hastalk esas olarak kalça eklemindeki top (femur ba) ile yuva (asetabulum) ilikisinin deiik derecelerde bozulmasdr. Burada deiik derecelerde olmak üzere, top ya yuva dndadr ya da yuva içinden belli pozisyonlarda çkmaktadr. Bebeklerde hastaln derecesine göre belirti ve muayene bulgular belirgin olabildii gibi farkedilemeye de bilinir.

Eskiden bütün kalça çkklarnn doutan itibaren var olduu ve zaman içinde hastaln ilerledii düünülürdü. Son çalmalar ileri yalarda kalça çk tans konan çocuklarn bir ksmnn, doum sonras yaplan muayene ve standart ultrasonografik tetkik ile normal bulunduunu ortaya çkarmtr. Günümüzde kabul edilen görü; sonuçta kalça yetersizlii ile tedavi edilen bebeklerin kalçalarnda direkt çkk ile domam olabildikleri, sadece top-yuva ekleminin sabitliini salayan eklem kapsülünün gevek olabildii ve zamanla top yuvann birbirinden deiik derecelerde uzaklat eklindedir. Bu nedenlerle DKÇ den DDH terimine geçi yaplmtr.

DDH' ta belirtiler
Özellikle yeni doanda ve çkk derecesi ar olmayan çocuklarda yürüyene kadar hiç bir belirti olmayabilir. Böyle bebeklerde genellikle çocuk doktorlarnn normal muayeneleri srasnda farkedilebilir. Genellikle;

•    Bacaklarda uzunluk fark
•    Kalça ve üst bacak kvrmlarnda her iki taraf arasnda fark olmas (cilt kvrm farkl bebeklerin yaklak % 20 sinde DDH bulunur)
•    Bir bacakta daha az hareket veya esneklik
•    Yürüme çanda "ördek yürüyüü" denilen yanlara sendeleyerek yürüme
ana belirtilerdir. Bu belirtileri olan çocuklar zaman geçirilmeden bu konuda deneyimli bir ortopediste götürülmelidir.

Tan

Tan için öncelikle iyi bir muayene gerekir. Muayenesi normal olan bebeklerden risk grubu içinde olmayanlar klinik olarak ilk 3 ay her ay takip edilirler. Sonrasnda doktor takibe devam edebilir veya sonlandrabilir.

Ailede kalça çk olan, bacaklarn düz ve birbirine yapk olarak gövdeye bitiik olduu pozisyonunda anne karnnda duran veya doan(özellikle de ayaklarn omuz seviyesi üzerinde olduu), kz bebekler, ikizler, ilk bebekler, doutan boyun erilii olan bebeklerde RSK FAZLADIR. Bu nedenlerle risk grubundaki bebeklerin tamamna muayeneleri normal olsa dahi Amerikan Pediatri Akademisi ultrasonografik tarama önermektedir. Yalnz yaplacak ultrasonografinin salkl olmas için özel bir yöntemle ve bu konuda deneyimli kiiler tarafndan yaplmas çok önemlidir.

6 - 8 aylarda (kalça topunda kemikleme balamas bebekten bebee deien zamanlamalarla oluur) direkt röntgen incelemesi yeterli bilgiyi vermektedir.

Tedavi eklini ya belirler.

•  Yenidoanlar; tan koyulur koyulmaz DDH tedavisi için gelitirilmi özel bandajlar(pavlik bandaj gibi) kullanlr. Çift ara bezi gibi açsal kotrolü olmayan yöntemler tedaviyi geciktirme, yeterli sonuç alamama gibi riskler tar.

1-6 aylk bebekler; Çkn müdahale ile veya bandaj kullanm ile yerine yerletirilmesi ardndan bandaj uygulamas ile devam edilir. Yerine yerlemeyen veya bandaj içinde yerinde durmayan çkklarda genel anestezi altnda yerine yerletime ardndan alç uygulamas yaplabilir.

6-12 ay; Genel anestezi ile kalça yerine konulduktan sonra kalçann yerinde kald açlara bal olaak bandaj veya alç uygulanabilir. Anesteziye ramen kalçann yerine girmedii vakalarda operasyon gereklilii olabilir. Operasyon sonras alç uygulanr.

1 ya sonras; Operasyon hemen tüm vakalarda (nadiren birbuçuk yana kadar kapal yöntem baarl olabilir. ) operasyon gereklidir. Ya büyüdükçe çkk arlaaca için operasyonlarn büyüklüü artmaktadr.
Operasyonlardan sonras alç uygulamas sona erdikten sora deiik cihazlar kullanlmas gerekebilir. DDH tedavisi çocuk büyümesi bitene kadar davam eder. Kalçann geliiminin yetersiz olmas durumunda operasyon gerekebilir.

Uygun ekil ve yata uygulanan bandaj ve alçlar genellikle yürümenin biraz gecikmesi dnda komplikasyona neden olmaz. Hereye ramen nadiren bacakta büyüme hznda farkllk, cilt problemleri olabilir. Bu problemler tedavi bittikten sonra ortadan kalkar.

Uygun tedavi edilmi DDH'li çocuklar ileri yaamlarnda herhangi bir kstlama olmakszn aktif yaam sürebilirler.